چاپ سنگی و پیدایش آن

چاپ سنگی: برای آشنایی بهتر با چاپ سنگی و جایگاه آن ابتدا تاریخچه مختصری از صنعت چاپ را ذکر می کنیم.
اختراع فن چاپ در حقیقت به قرن ها پیش از گوتنبرگ، که نامش به عنوان مخترع چاپ در تاریخ به ثبت رسیده است، برمی گردد. بین النهرینی ها چند هزار سال قبل از میلاد بر خشت هایی از گل رس مهر می زدند. استعمال حروف قابل انتقال نیز میان سال ها ی ۱۰۵۱ و ۱۰۵۸ در چین آغاز شد. مخترع این حروف فردی به نام پی شنگ بود و حروف هم از گل رس ساخته می شد. حروف دستی و حروف قلعی که پس از آنها به کارآمد، هیچ یک رواجی نیافت، بر عکس حروف چوبی متداول شد.چاپ سنگی

چاپ سنگی

تا این که در سال ۱۴۴۰، گوتنبرگ ظاهرا بدون اطلاع از کار چینی ها، حروف قابل انتقال را اختراع کرد و برای هر یک از حروف الفبا یک حرف جداگانه به کار برد. حروف متحرک را چینی ها اختراع کردند، ولی گوتنبرگ که حرفه اش زرگری بود، آلیاژ مناسب برای ریخته گری حروف را از سرب و آنتی موآن به دست آورد و سپس نسبت هر یک از این دو فلز را به گونه ای انتخاب کرد که حروف بیش از حد سخت و نرم نباشند. وی برای مرکب چاپ هم فرمول مناسبی یافت و خلاصه با رفع موانع و حل مشکلات عمل چاپ را میسر و اجرایی کرد.

فن چاپ سنگی، پیش از پایان قرن هجدهم به وسیله آلویس سفندلر اختراع و از کشور روسیه وارد ایران شد و از حدود سال ۱۲۴۰ ه. ق. / ۱۸۲۴ م. در شهرهای مهم ایران رواج یافت. تقریبا ۲۰ سال پس از نخستین تلاش ها ی گوتنبرگ در امر چاپ ،این صنعت با استفاده از سطوح برجسته در ونیز، فلورانس، پاریس و لیون در حدی مختصر و محدود رواج یافت. اما دستگاه چاپ گوتنبرگ، به علت هزینه ها ی بسیار زیاد فقط برای ثروتمندان قابل دسترسی بود و به همین دلیل تا مدت ها ی طولانی استقبال چندانی از آن نشد. ۳۰۰ سال پس از اختراع دستگاه چاپ گوتنبرگ، نمایشنامه نویسی آلمانی به نام آلوئیس زنه فلدر، چاپ سنگی یا لیتو گرافی را درسال ۱۷۹۶ میلادی اختراع کرد.

هر سنگی که متن یا تصویر با این روش روی آن نقش می بست ، برای چاپ حدود ۷۵۰ نسخه عملکرد مطلوب داشت و پس از آن نقش روی سنگ قابل چاپ نبود.

چاپ سنگی در ایران

اگر چه درباره شروع چاپ سنگی در ایران روایات متعددی وجود دارد، به نظر می رسد چاپ سنگی را برای نخستین بار میرزا صالح شیرازی در تبریز راه اندازی کرد. میرزا صالح که از سوی دولت ایران برای فراگیری هنرهای جدید به اروپا رفته بود، در بازگشت یک دستگاه چاپ سنگی با خود به تبریز آورد که آن را در سال ۱۲۵۰ قمری راه انداخت.

نخستین چاپخانه نوین (چاپ سربی) در تبریز در زمان عباس میرزا تأسیس شد و اولین کتاب چاپ شده رساله جهادیه نوشته عیسی ابن حسین قائم مقام فراهانی بوده است که درسال ۱۲۳۳ه.ق./ ۱۸۱۷ م. برای نخستین بار و در سال ۱۲۳۴ ه. ق./ ۱۸۱۸ م. برای بار دوم چاپ شده است. چاپ سربی تا سال ۱۲۶۹ ه. ق./۱۸۵۲ م. در ایران رواج داشت و سپس جای خود را به مدت نزدیک به یک قرن به چاپ سنگی داد. فن چاپ سنگی، پیش از پایان قرن هجدهم به وسیله آلویس سفندلر اختراع و از کشور روسیه وارد ایران شد و از حدود سال ۱۲۴۰ ه. ق. / ۱۸۲۴ م. در شهرهای مهم ایران رواج یافت.

نخستین کتاب چاپ سنگی در ایران قرآن چاپ دارالطبعه دارالسلطنه تبریزدرسال ۴۹-۱۲۴۸ ه.ق./ ۳۳-۱۸۳۲ م. است. دو علت مهم باعث شد شیوه چاپ سنگی درایران جای گزین چاپ سربی شود.

تاریخ چاپ و ظهور چاپ سنگی 
نخست آن که در فن چاپ سنگی، از وسایل ساده تر و کم هزینه تری نسبت به چاپ سربی استفاده می شد و خطر نگه داری این وسایل در مقایسه با وسایل چاپ سربی کمتربود. سپس آن که نوع خط و نحوه نگارش متن در کتاب های چاپ سنگی نسبت به حروف چاپ سربی با ویژگی های فرهنگی ـ اجتماعی آن دوره مردم ایران هماهنگی بیشتری داشت.

چاپخانه سنگی طی مدت کوتاهی در تهران و بعد اصفهان و سپس سایر شهرهای ایران تاسیس شد و بیش از ۵۰ سال تنها روش چاپ در ایران بود و تا اواخر دوره قاجار ، هر چه در ایران چاپ می شد، به روش چاپ سنگی بود. البته هشت سال قبل از ورود چاپ سنگی به ایران چاپ سربی نیز راه اندازی شده بود، ولی به علت هزینه و زحمت زیاد آن ، پس از ورود چاپ سنگی ، کنار گذاشته شد و بعدها در اواخر دوره قاجار دوباره حروف سربی و استفاده از آن رایج گردید.

تمامی مطالب مرتبط به تاریخ و سرگذشت

از ویژگیهای منحصر به فرد چاپ سنگی که جایگاه آن را در هنر ارتقا می دهد امکان استفاده از خط نستعلیق و نقاشی در این نوع چاپ بود. این فن بیشترین کاربرد را در روزنامه ها و کتب خطی داشت. استاد کلهر از خط نویسان برجسته روزنامه های چاپ سنگی در دوران قاجار بود و از نقاشان برجسته روزنامه نیز می توان به ابوتراب غفاری، ابوالحسن غفاری ( صنیع الملک) و موسی ممیزی اشاره کرد.

مراحل چاپ سنگی 
۱ – بـرای چاپ حروف و کلمات فارسی و مانند آن که از سمت راست به چپ نوشته می شوند ابتدا متن و نقاشی را بر روی کاغذهای مخصوص کلیشه می نوشتند و سپس آن را بر روی سنگ قرار می دادند. تا حروف و کلمات بر روی سنگ به شکل وارونه از سمت چپ به راست نقش گردند و در هنگام چاپ متن و نقاشی به شکل واقعی خود چاپ شوند.

۲ – لایه ای نازک از اسید نیتریک بر روی تمام سطح سنگ می کشیدند.

۳ – آن قدر با اسید، صمغ و آب، بر سنگ می کشیدند تا هنگامی که سنگ را به جوهر آغشته می کردند، تنها قسمت هایی که با گچ چرب نقش بسته بودند جوهر را به خود می گرفت و باقی مانده قسمت ها جوهر را نمی پذیرفت و اثری به جای نمی گذاشت.

۴ – یک برگ کاغذ روی سنگ چاپ قرار داده و بر روی آن فشار وارد می کردند تا طرح جوهری بر روی کاغذ نقش می بست. نخستین کتاب چاپ سنگی لیلی ومجنون مکتبی شیرازی به سال ۱۲۵۹ ه.ق./ ۱۸۴۳ م. در تبریز است و تا دو سال بعداز چاپ این کتاب، هیچ کتاب مصور دیگری منتشرنشده است. اما از حدود ۱۲۶۳ ه.ق. / ۱۸۴۶ م. چاپ کتاب های مصور متداول شد. نخستین نقاش ایرانی که کتاب های چاپ سنگی را مصور کرد. نقاش میرزا علی قلی خویی بود که نقاشی های کتاب شاهنامه فردوسی ۱۱۸۶ را به تصویر کشید.

مراحل چاپ سربی 
طریقه چاپ سربی روش نسبتا ساده ای بود :کاغذ روی صفحه ای متشکل از حروف برجسته سربی و آغشته به مرکب فشرده می شد و بر اثر فشار، حروف بر صفحه کاغذ نقش می بست. حروفچینی روزنامه نیز نخست به صورت دستی انجام می گرفت، ولی بعدها این کار با دستگاه هایی که معمول ترین آنها «لاینو تایپ» بود، صورت پذیرفت.

دستگاه حروفچینی خودکاری لاینوتایپ در سال ۱۸۸۶ میلادی ساخته شد. و بدین ترتیب سرعت چاپ به تدریج فزونی یافت. پیشرفت فناوری کم کم باعث شد دستگاه حروفچینی سربی از دور خارج شود و جای خود را به دستگاه الکترونیکی بدهد.

فایل دانلودی این مقاله

فایل pdf دانلود این مقاله

جا ناخنی / Cover fold

جاناخنی و یا تای جلد، قسمت مشخصی از جلد کتاب در کنار عطف است ، که جدای از ایجادزیبایی بصری ، به عنوان لولای جلد برای سهولت درباز و بسته شدن کتاب نیزدر نظر گرفته می شود

تاریخ تخصصی چاپ

متن فارسی این مقاله

تاریخچه تخصصی چاپ به تفکیک قرن ها

چاپ، یا روند تکثیر متن و تصاویر، دارای تاریخچه ای طولانی است. این مقاله، تکامل چاپ را توصیف می کند و به عنوان خلاصه ای از توصیف دقیق تری که در اینجا آغاز می شود عمل می کند. هم چنین می توانید بر روی عنوان هر قرن جهت کسب اطلاعات دقیق تر کلیک کنید. بخش جداگانه ای در مورد تاریخ قبل از چاپ وجود دارد.

۳۰۰۰ سال قبل از میلاد و قبل از آن

بین النهرین، مهر استوانه ای گرد را برای ایجاد نقش تصاویر بر روی لوح های گلی استفاده می کند. در سایر جوامع اولیه در چین و مصر، مهرهای کوچک جهت چاپ بر روی لباس استفاده می شوند.

قرن دوم پس از میلاد

مردی چینی به نام تسایی لون برای اختراع کاغذ شهرت پیدا می کند.

قرن هفتم

کتابی کوچک شامل متن انجیل یوحنا به زبان لاتین در قبر سنت کوتبرت گذاشته می شود. در سال ۱۱۰۴، از تابوت وی در کلیسای دورام در بریتانیا برداشته می شود. انجیل کوتبرت در حال حاضر قدیمی ترین کتاب اروپایی موجود می باشد.

قرن یازدهم

مردی چینی به نام پای-شنگ، حروف تایپ را از خاک رس سخت شده ایجاد کرده و اولین مووبل تایپ را بوجود می آورد. مواد نسبتا نرم مانع از موفقیت این تکنولوژی می شود.

قرن دوازدهم

تولید کاغذ به اروپا می رسد.

قرن سیزدهم

قالب حروف تایپ از فلز (برنز) در ژاپن و چین ایجاد می شوند. قدیمی ترین متن شناخته شده از این نوع حروف چاپ فلزی متعلق به تاریخ ۱۳۹۷ پس از میلاد می باشد.

قرن پانزدهم

گرچه حکاکی روی چوب قرن ها در چین و ژاپن استفاده شده بود، قدیمی ترین نمونه شناخته شده اروپایی، در قرن ۱۵ام بود. حکاکی روی چوب، تکنیک چاپ برجسته ای می باشد که در آن متن و تصاویر بر روی سطح قطعه ای چوب حک می شوند. بخش های چاپ هم تراز با سطح قرار می گیرند در حالی که بخش های چاپ نشده، به طور معمول با چاقو یا اسکنه برداشته می شوند. قطعه چوب سپس جوهری شده و بستر در مقابل قطعه چوب فشرده می شود. جوهری که استفاده می شود از دوده (دوده لامپ های نفتی) مخلوط شده با لاک یا روغن برزک جوشانده شده ساخته می شود.

کتاب ها هنوز نادر هستند چون آنها باید به دقت توسط کاتبان نوشته شوند. دانشگاه کمبریج دارای یکی از بزرگ ترین کتابخانه ها در اروپا- شامل تنها ۱۲۲ کتاب می باشد.

در سال ۱۴۳۶، گوتنبرگ شروع به کار بر روی ماشین چاپ می کند. ۴ سال زمان وی صرف اتمام ماشین چاپ چوبی خود گردید که حروف چاپ فلزی مووبل را استفاده می کند. در بین اولین انتشارات وی که بر روی دستگاه جدید چاپ شدند کتاب مقدس قرار دارد. اولین ویرایش دارای ۴۰ خط در هر صفحه بود. نسخه ۴۲ خطی بعدی در دو جلد چاپ شد.

در سال ۱۴۶۵، اولین حکاکی قلمی توسط استاد کتابخانه، هنرمند جنوب آلمان ایجاد می شود. چاپ قلمی، تکنیکی است که در آن تصویر بر روی ورقه (مسی) با سوزن نوک سخت از فلز تیز یا نوک الماسی برش داده می شود.

جان و وندلین اسپیر در فروشگاه چاپ خود در ونیز، احتمالا اولین چاپگرهای استفاده کننده از حروف چاپ رومی خالص می باشند که دیگر شبیه حروف دست نویسی که سایر چاپ کنندگان درصدد تقلید تا آن زمان بوده اند نیستند.

در سال ۱۴۷۶، ویلیام کاکستون، تجهیزاتی را از هلند خریداری کرده و اولین ماشین چاپ در انگلستان در وست مینستر را راه اندازی می کند. نقاشی زیر، کاکستون را در حال نشان دادن ماشین چاپ خود به پادشاه ادوارد چهارم نشان می دهد.

 در همان سال، حکاکی های مسی برای اولین بار برای تصویرگری ها استفاده می شوند. با حکاکی، طراحی بر روی ورقه مسی از طریق ایجاد شیارها درون آن ایجاد می شود.

تا انتهای قرن، چاپ در بیش از ۲۵۰ شهر در سرتاسر اروپا گسترش پیدا کرد. یکی از چالش های عمده صنعت، توزیع است که منجر به ایجاد نمایشگاه های متعدد کتاب می شود. مهم ترین نوع، نمایشگاه کتاب فرانکفورت است.

قرن شانزدهم

آلدوس منوتیوس، اولین چاپگری است که کتاب های کوچک تر و قابل حمل تری را عرضه می کند. وی هم چنین اولین کسی بود که حروف چاپ ایتالیک طراحی شده توسط فرانچسکو گریفو پانچ کاتر ونیزی را استفاده می کند.

در سال ۱۵۰۷، لوکاس گراناچ، حکاکی سیاه قلم روی چوب، تکنیکی که در آن طراحی ها با استفاده از دو یا چند قطعه چاپ شده در رنگ های متفاوت تکثیر می شوند را اختراع می کند. اوگو دا کارپی ایتالیایی، یکی از چاپگرانی است که چنین حکاکی های چوبی را برای مثال در دیوژنز استفاده می کند، کار مورد نظر در زیر نشان داده می شود.

در سال ۱۵۲۵، نقاش، منبت کار و حکاک مس معروف، آلبرت دورر، Unterweysung der Messung (دوره هنر اندازه گیری)، کتابی در مورد هندسه حروف منتشر می کند.

تاریخ ونتا (۱۵۵۱)، یکی از چندین کتاب پیترو بمبو، محقق و کاردنیال ونیزی است که برای اقدامات خود در مورد زبان و شعر ایتالیایی معروف است. طرح حروف بمبو پس از وی نامگذاری شد.

کریستف پلانتین، یکی از معروف ترین چاپگران این قرن است. وی در فروشگاه چاپ خود در آنتورپ، کار هنری تزیین شده با حکاکی ها پس از روبنز و سایر هنرمندان تولید می کند. بسیاری از کارهای وی، هم چنین برخی از تجهیزات فروشگاه او که در موزه پلانتین- مورتوس موجود می باشند قابل تحسین هستند.

قرن هفدهم

پلانتین هم چنین اولین کسی بود که رونوشت را چاپ می کند. رونوشت، تکثیری از کتاب قدیمی، نسخه خطی، نقشه، چاپ هنری یا مورد دیگری است که تا حد ممکن همانند منبع اصلی می باشد.

کلمه “نه”، به طور تصادفی از آیه ۲۰:۱۴ در چاپ مجدد سال ۱۶۳۱ انجیل پادشاه جیمز جا ماند. اسقف اعظم کانتبری و شاه چارلز I، زمانی که متوجه این بخش که خدا به موسی دستور داد که “زنا کنید” شدند خرسند نبودند. چاپگران، روبرت بارکر و مارتین لوکاس، جریمه می شوند و مجوز چاپ آنها لغو می شود. این نسخه از انجیل، انجیل شریر و هم چنین انجیل زناکار یا انجیل گناهکار نامیده می شود.

در پاریس، دفتر چاپ سلطنتی لوور در سال ۱۶۴۰ به تحریک ریشلیو ایجاد می شود. اولین کتابی که انتشار می یابد، De Imitatione Christi (تقلید از مسیح)، بود، کتاب مقدس مسیحی کاتولیک بسیار قرائت شده ای که اولین بار به زبان لاتین در حدود سال ۱۴۱۸ منتشر شد.

در سال ۱۶۴۲، لودینگ فون سیگن، قلم زنی سایه روشن، تکنیکی جهت تولید سایه رنگ ها از طریق زبر کردن ورقه مسی با هزاران نقطه کوچک ساخته شده توسط ابزار فلزی با دندانه کوچک به نام “راکر” اختراع می کند. حفره های کوچک در ورقه، جوهر را زمانی که سطح ورقه پاک می شود نگه می دارند.

اولین ماشین کاغذسازی آمریکایی در سال ۱۶۹۰ ساخته می شود.

قرن هجدهم

در سال ۱۷۱۰، نقاش و حکاک آلمانی، جیکوب کریستوف لبلون، اولین حکاکی با چندین رنگ را ایجاد می کند. او روش قلم زنی با سایه روشن را جهت حکاکی سه ورقه فلزی استفاده می کند. هر ورقه با رنگ متفاوتی، با استفاده از قرمز، زرد و آبی جوهری می شود. پس از آن، ورقه چهارم، حامل خطوط سیاه را اضافه می کند. این تکنیک، به ایجاد پایه ای برای چاپ رنگ مدرن کمک کرد. کار لبون بر اساس نظریه نیوتن انتشار یافته در سال ۱۷۰۲ است که بیان می کند تمام رنگ های موجود در طیف از سه رنگ اولیه آبی، زرد و قرمز تشکیل می شوند.

ویلیام کاسلون، تایپوگراف انگلیسی است که ریخته گری وی در لندن به مدت بیش از ۲۰۰ سال کار می کند. سبک قدیمی رومی کاسلون وی بین سال ۱۷۱۶ و ۱۷۲۸ متوقف می شود. حروف بر اساس تایپ هلندی مدلسازی می شوند اما ظریف تر بوده و یکنواخت نیستند. سبک حروف کاسلون محبوب باقی می ماند، نسخه های دیجیتال هنوز هم در دسترس هستند.

مجله آقایان برای اولین بار در سال ۱۷۳۱ انتشار می یابد. به طور کلی به عنوان اولین مجله عمومی مورد توجه قرار می گیرد. انتشار آن تا سال ۱۹۲۲ بدون وقفه ادامه می یابد.

در سال ۱۷۳۲، بنجامین فرانکلین، دفتر چاپ خود را دایر کرده و ناشر روزنامه پنسیلوانیا می شود. در بین انتشارات وی، Poor Richard’s Almanac، معروف ترین مورد می شود.

آلویس سنفلدر، لیتوگرافی را در سال ۱۷۹۶ اختراع کرده و آن را به عنوان روش کم هزینه برای چاپ کارهای تئاتر استفاده می کند. لیتوگرافی به شکل اصلاح شده تر، امروزه هنوز تکنیک چاپ غالب می باشد.

یکی دیگر از افراد معروف این دوران، گیام باتیستا بودونی است که مجموعه ای از سبک های حروف را ایجاد کرده که به نام وی بوده و هنوز امروزه به صورت مکرر استفاده می شوند. آنها با کنتراست شدید بین بدنه عمودی ضخیم و خطوط افقی نازک مشخص می شوند.

قرن نوزدهم

در سال ۱۸۰۰، چارلز استن هوپ، ارل استن هوپ سوم، اولین ماشین چاپ که دارای چهارچوب آهنی به جای نوع چوبی است را می سازد. این ماشین چاپ استن هوپ، سریع تر و بادوام تر بوده و می تواند ورقه های بزرگتر چاپ کند. چند سال بعد، بهبود عملکرد دیگری توسط فردریچ گاتلوب کوئینگ و آندرس فردریچ باور ایجاد می شود که اولین ماشین چاپ استوانه ای خود را می سازند. شرکت آنها هنوز موجود بوده و KBA نامیده می شود.

در سال ۱۸۳۷، حق ثبت اختراع کرومولیتوگرافی، روشی برای چاپ رنگی با استفاده از  لیتوگرافی، به گادفروی انگلمن اعطا می شود. کرومولیتوگراف ها یا کروم ها عمدتا جهت تکثیر نقاشی ها استفاده می شوند. آگهی زیر مربوط به انتهای قرن بوده و آنچه که با استفاده از تکنیک چاپ رنگ می توان به آن دست یافت را نشان می دهد. تکنیک محبوب دیگر، فرایند فوتوکروم است که عمدتا جهت چاپ کارت پستال های مناظر استفاده می شود.

اخبار تصویرگری شده لندن، اولین روزنامه هفتگی تصویرگری شده دنیا می باشد. هزینه آن ۵ سنت در سال ۱۸۴۲ بود. سال بعد، سر هنری کول، به نقاش انگلیسی جان کالکوت هورسلی سفارش انجام کار هنری اولین کارت کریسمس تجاری را می دهد. حدود ۱۰۰۰ کارت چاپ شده و با دست رنگ می شوند. ده مورد از آنها هنوز موجود می باشند.

تقریبا در همان زمان، مخترع آمریکایی ریچارد مارچ هو، اولین ماشین چاپ دوار لیتوگرافی را ساخت، ماشین چاپی که در آن حروف چاپی بر روی استوانه چرخشی به جای سطح تخت قرار می گیرند. این امر، روند چاپ را به صورت قابل توجهی تسریع کرد.

نقاش اهل چک، کارل کلی، گراورسازی را در سال ۱۸۷۸ اختراع می کند. این فرایند را می توان به خوبی جهت تکثیر جزییات و رنگ های پیوسته عکس ها استفاده کرد.

در حروف چینی، اختراع دستگاه لینوتایپ اوتمار مرجنتالر در سال ۱۸۸۶، گام بزرگی به جلو می باشد. با استفاده از این حروف چینی، اپراتور می تواند متن را با استفاده از کیبورد ۹۰ حرفی وارد سازد. دستگاه، متن را به صورت اسلاگ هایی خارج می کند که خطوطی از نوع فلزی می باشند.

کتاب سیرک بین المللی لوتار مگندورفر، نمونه ای خوب از کیفیتی است که در آن روزها می تواند بدست آید. این کتاب پاپ آپ شامل شش صحنه پاپ آپ عملکردهای سیرک شامل آکروبات ها، دلقک ها و سواران جادوگر می باشد.

در سال ۱۸۹۰، بیبی، بارون و پسران، اولین ماشین چاپ فلکسوگرافیک را می سازند. این نوع ماشین چاپ، از برجستگی بر روی ورق چاپ لاستیکی جهت نگه داری تصویری که باید چاپ شود استفاده می کند. چون جوهری که در آن اولین ماشین فلکسو استفاده می شود براحتی آغشته می گردد، دستگاه به عنوان Bibby Folly شناخته شده می باشد.

قرن بیستم

در سال ۱۹۰۳، چاپگر آمریکایی، ایرا واشنگتن روبل، سازنده اولین ماشین چاپ آفست لیتوگرافی برای کاغذ می باشد.

سه سال بعد، Le Petit Larousse Illustré، دایره المعارف تک جلدی، برای اولین بار منتشر شد.

در سال ۱۹۰۷، به مردی انگلیسی به نام ساموئل سیمون، حق ثبت اختراع برای روند استفاده از پارچه ابریشم به عنوان صفحه چاپ اعطا شد. چاپ صفحه به سرعت برای تولید کاغذ دیواری گران قیمت و چاپ بر روی پارچه هایی همانند کتان و ابریشم محبوب شد. چاپ صفحه اولین بار در چین طی سلسله شانگ ظاهر شد (۹۶۰-۱۲۷۹ پس از میلاد).

تعدادی از تولیدکنندگان ماشین چاپ جدید که به بازار وارد می شوند، Roland (امروزه به عنوان Man Roland شناخته می شود) در سال ۱۹۱۱ و Komori Machine Works در سال ۱۹۲۳ می باشند.

اولین مجموعه کتاب های کاغذی موفق تجاری توسط Penguin Books در انگلستان در سال ۱۹۳۵ منتشر می شود. قبل از آن در سال ۱۹۳۱، ناشر آلمانی، Albatross Books درصدد فروش مجموعه کتاب هایی با قیمت کمتر با پوشش کاغذی و اتصال چسبی بود. Penguin بسیاری از تلاش های ناکام آنها، همانند استفاده از پوشش های رنگی کد شده را تقلید کرد.

در سال ۱۹۳۸، زیروگرافی (زیراکس)، تکنیک فتوکپی خشک توسط چستر کارلسون اختراع می شود. اولین دستگاه فتوکپی تجاری در سال ۱۹۴۹ معرفی می شود، اما این دستگاه فتوکپی کاغذ ساده Xerox 914 سال ۱۹۵۹ است که به موفقیت دست پیدا می کند.

در سال ۱۹۶۷، ISBN یا شماره استاندارد بین المللی کتاب آغاز شد. این شماره، شناسه عددی منحصر به فرد برای کتاب های تجاری است.

در ایالات متحده، تیراژ روزنامه به بالاترین سطح خود تا کنون در سال ۱۹۷۳ می رسد. این امر تا حدودی، تا زمان افت تدریجی طی دهه ۸۰ ثابت باقی می ماند.

اولین چاپگرهای لیزری، همانند IBM 3800 و Xerox 9700، در سال ۱۹۷۵ به بازار وارد می شوند. آنها فوق العاده گران هستند اما برای کاربردهایی همانند چاپ چک مفید هستند.

انتشارات دسکتاپ در سال ۱۹۸۵ آغاز می شود. ترکیبی از کامپیوتر مکینتاش اپل، چاپگرها، و تصویرگرهای قدرتمند شده توسط  Adobe PostScriptو برنامه طرح بندی Aldus PageMaker، انتشارات را مقرون به صرفه تر می کنند.

در سال ۱۹۹۲، استرالیا، اولین کشور برای استفاده از اسکناس های پلیمری برای گردش عمومی است.

چاپ دیجیتال در سال ۱۹۹۳ با معرفی Indigo E-Print 100 (در زیر نشان داده می شود) و Xeikon DCP-1 آغاز می شود.

قرن بیست و یک

ماشین های چاپ آفست هنوز در حال تکامل می باشند. دو نمونه اصلی، KBA Cortina، ماشین چاپ وب خشک برای روزنامه ها و اقدامات نیمه تجاری، در سال ۲۰۰۰، و  Goss Sunday 5000 غول پیکر، اولین ماشین چاپ وب ۹۶ صفحه ای در سال ۲۰۰۹ می باشد.

تغییرات وسیع تر در چاپ دیجیتال با ماشین هایی رخ می دهد که با سرعت شرکت هایی که آنها را تولید می کنند تکامل می یابند. NexPress را به عنوان نمونه در نظر بگیرید. در ابتدا توسعه مشترکی از هیدلبرگ و کوداک بود. کوداک مهاجرت کرده و DICOweb مانرولند، بیشترین توجه را بدست می آورد.

یکی از عاملان مهم تر در بازار، HP، به ویژه پس از خرید ایندیگو در سال ۲۰۰۱ می باشد.

عاملان مهم دیگر در بازار، کونیکا مینولتا با ماشین های چاپ دیجیتال Bizhub و کانون با محدوده  Imagepress خود می باشد. بخشی از رشد کانون (Canon) از طریق خرید Oce در سال ۲۰۰۹ می باشد.

فایل دانلودی این مقاله به متن فارسی

فایل pdf دانلود این مقاله

متن انگلیسی این مقاله

English Text

The history of printing  

Printing, or the process of reproducing text and images, has a long history behind it. This page describes the evolution of print. It acts as a summary of a more elaborate description which starts here. You can also click on the title of each century to get more in-depth information. There is a separate section on the history of prepress.

۳۰۰۰ BC and earlier

The Mesopotamians use round cylinder seals for rolling an impress of images onto clay tablets.  In other early societies in China and Egypt, small stamps are used to print on cloth.

Second century AD

A Chinese man named Ts’ai Lun is credited with inventing paper.

Seventh century

A small book containing the text of the Gospel of John in Latin is added to the grave of Saint Cuthbert. In 1104 it is recovered from his coffin in Durham Cathedral, Britain. The Cuthbert Gospel is currently the oldest European book still in existence.

 

Eleventh century

A Chinese man named Pi-Sheng develops type characters from hardened clay, creating the first movable type. The fairly soft material hampers the success of this technology.

Twelfth century

Papermaking reaches Europe.

Thirteenth century

Type characters cast from metal (bronze) are developed in Japan and China. The oldest known text printed from this type of metal type dates to the year 1397 AD.

Fifteenth century

Even though woodcut had already been in use for centuries in China and Japan, the oldest known European specimen dates from the beginning of the 15th century. Woodcut is a relief printing technique in which text and images are carved into the surface of a block of wood. The printing parts remain level with the surface while the non-printing parts are removed, typically with a knife or chisel. The wood block is then inked and the substrate pressed against the wood block. The ink that is used is made of lampblack (soot from oil lamps) mixed with varnish or boiled linseed oil.

Books are still rare since they need to be laboriously handwritten by scribes. The University of Cambridge has one of the largest libraries in Europe – constituting of just 122 books.

In 1436 Gutenberg begins work on a printing press. It takes him 4 years to finish his wooden press which uses movable metal type. Among his first publications that get printed on the new device are bibles. The first edition has 40 lines per page. A later 42-line version comes in two volumes.

 

In 1465 the first drypoint engravings are created by the Housebook Master, a south German artist. Drypoint is a technique in which an image is incised into a (copper) plate with a hard-pointed ‘needle’ of sharp metal or a diamond point.

In their print shop in Venice John and Wendelin of Speier are probably the first printers to use pure roman type, which no longer looks like the handwritten characters that other printers have been trying to imitate until then.

In 1476 William Caxton buys equipment from the Netherlands and establishes the first printing press in England at Westminster. The painting below depicts Caxton showing his printing press to King Edward IV.

 

That same year copper engravings are for the first time used for illustrations. With engravings, a drawing is made on a copper plate by cutting grooves into it.

By the end of the century, printing has become established in more than 250 cities around Europe. One of the main challenges of the industry is distribution, which leads to the establishment of numerous book fairs. The most important one is the Frankfurt Book Fair.

Sixteenth century

Aldus Manutius is the first printer to come up with smaller, more portable books. He is also the first to use Italic type, designed by Venetian punchcutter Francesco Griffo.

In 1507 Lucas Cranach invents the chiaroscuro woodcut, a technique in which drawings are reproduced using two or more blocks printed in different colors. The Italian Ugo da Carpi is one of the printers to use such woodcuts, for example in Diogenes, the work shown below.

 

In 1525 the famous painter, wood carver and copper engraver Albrecht Dürer publishes ‘Unterweysung der Messung’ (A Course on the Art of Measurement), a book on the geometry of letters.

The ‘Historia Veneta’ (۱۵۵۱) is one of the many books of Pietro Bembo, a Venetian scholar and cardinal who is most famous for his work on the Italian language and poetry. The Bembo typeface is named after him.

Christophe Plantin is one of the most famous printers of this century. In his print shop in Antwerp, he produces fine work ornamented with engravings after Rubens and other artists. Many of his works as well as some of the equipment from the shop can be admired in the Plantin-Moretus museum.

Seventeenth century

Plantin is also the first to print a facsimile. A facsimile is a reproduction of an old book, manuscript, map, art print or other item that is as true to the original source as possible.

The word ‘not’ is accidentally left out of Exodus 20:14 in a 1631 reprint of the King James Bible. The Archbishop of Canterbury and King Charles I are not amused when they learn that God commanded Moses “Thou shalt commit adultery”. The printers, Robert Barker and Martin Lucas, are fined and have their printing license revoked. This version of the Bible is referred to as The Wicked Bible and also called the Adulterous Bible or Sinner’s Bible.

In Paris, the Imprimerie Royale du Louvre is established in 1640 at the instigation of Richelieu. The first book that is published is ‘De Imitatione Christi’ (The Imitation of Christ), a widely read Catholic Christian spiritual book that was first published in Latin around 1418.

In 1642 Ludwig von Siegen invents mezzotint, a technique to reproduce halftones by roughening a copper plate with thousands of little dots made by a metal tool with small teeth, called a ‘rocker’. The tiny pits in the plate hold the ink when the face of the plate is wiped clean.

The first American paper mill is established in 1690.

Eighteenth century

In 1710 the German painter and engraver Jakob Christof Le Blon produces the first engraving in several colors. He uses the mezzotint method to engrave three metal plates. Each plate is inked with a different color, using red, yellow and blue. Later on, he adds a fourth plate, bearing black lines. This technique helped form the foundation for modern color printing. Le Bon’s work is based on Newton’s theory, published in 1702, which states that all colors in the spectrum are composed of the three primary colors blue, yellow and red.

William Caslon is an English typographer whose foundry operates in London for over 200 years. His Caslon Roman Old Face is cut between 1716 and 1728. The letters are modeled on Dutch types but they are more delicate and not as monotonous. Caslon’s typefaces remain popular, digital versions are still available today.

The Gentleman’s Magazine is published for the first time in 1731. It is generally considered to be the first general interest magazine. The publication runs uninterrupted until 1922.

In 1732 Benjamin Franklin establishes his own printing office and becomes the publisher of the Pennsylvania Gazette. Among his publications Poor Richard’s Almanac becomes the most famous.

Alois Senefelder invents lithography in 1796 and uses it as a low-cost method for printing theatrical works. In a more refined form lithography is still the dominant printing technique today.

Another famous person from this era is Giambattista Bodoni who creates a series of typefaces that carry his name and that are still frequently used today. They are characterized by the sharp contrast between the thick vertical stems and thin horizontal hairlines.

 

Nineteenth century

In 1800 Charles Stanhope, the third Earl Stanhope, builds the first press which has an iron frame instead of a wooden one. This Stanhope press is faster, more durable and it can print larger sheets. A few years later another performance improvement is achieved by Friedrich Gottlob Koenig and Andreas Friedrich Bauer who build their first cylinder press. Their company is still in existence today and is known as KBA.

In 1837 Godefroy Engelmann is awarded a patent on chromolithography, a method for printing in color using lithography. Chromolithographs or chromos are mainly used to reproduce paintings. The advertisement below is from the end of the century and shows what can be achieved using this color printing technique. Another popular technique is the photochrom process, which is mainly used to print postcards of landscapes.

The Illustrated London News is the world’s first illustrated weekly newspaper. It costs five pence in 1842. A year later Sir Henry Cole commissions the English painter John Callcott Horsley to do the artwork of (arguably) the first commercial Christmas card. Around 1000 cards are printed and hand-colored. Ten of these are still in existence today.

Around the same time the American inventor Richard March Hoe builds the first lithographic rotary printing press, a press in which the type is placed on a revolving cylinder instead of a flatbed. This speeds up the printing process considerably.

The Czech painter Karel Klíč invents photogravure in 1878. This process can be used to faithfully reproduce the detail and continuous tones of photographs.

In typesetting Ottmar Mergenthaler’s 1886 invention of the Linotype composing machine is a major step forward. With this typesetter, an operator can enter text using a 90-character keyboard. The machine outputs the text as slugs, which are lines of metal type.

Lothar Meggendorfer’s International Circus is a nice example of the quality that could be achieved in those days. This pop-up book contains six pop-up scenes of circus acts, including acrobats, clowns, and daredevil riders.

 

In 1890 Bibby, Baron and Sons build the first flexographic press. This type of press uses the relief on a rubber printing plate to hold the image that needs to be printed. Because the ink that is used in that first flexo press smears easily, the device becomes known as Bibby’s Folly.

Twentieth century

In 1903 American printer Ira Washington Rubel is instrumental in producing the first lithographic offset press for paper.

Three years later ‘Le Petit Larousse Illustré’, a single-volume encyclopedia, is published for the first time.

 

In 1907  the Englishman Samuel Simon is awarded a patent for the process of using silk fabric as a printing screen. Screen printing quickly becomes popular for producing expensive wallpaper and printing on fabrics such as linen and silk. Screen printing had first appeared in China during the Shang Dynasty (960–۱۲۷۹ AD).

A few of the new press manufacturers that appear on the market are Roland (nowadays known as Man Roland) in 1911 and Komori Machine Works in 1923.

The first commercially successful series of paperback books is published by Penguin Books in the UK in 1935. Earlier in 1931 German publisher Albatross Books had already tried to market a series of lower-priced books with a paper cover and glue binding. Penguin copied many of the concepts of their failed attempt, such as the use of color-coded covers.

 

In 1938 Xerography, a dry photocopying technique is invented by Chester Carlson. The first commercial xerographic copier is introduced in 1949 but it is the 1959 Xerox 914 plain paper copier that is the breakthrough.

 

In 1967 the ISBN or International Standard Book Number  started. This is a unique numeric identifier for commercial books.

In the USA newspaper circulation reaches its highest level ever in 1973. It will remain fairly steady until a gradual decline sets in during the mid-’۸۰s.

 

The first laser printers, such as the IBM 3800 and Xerox 9700, hit the market in 1975. They are prohibitively expensive but useful for applications such as cheque printing.

 

Desktop publishing takes off in 1985. The combination of the Apple macintosh computer, printers and imagesetters powered by Adobe PostScript and the layouyt application Aldus PageMaker makes publishing more affordable.

 

In 1992 Australia is the first country to use polymer banknotes for general circulation.

 

Digital printing takes off in 1993 with the introduction of the Indigo E-Print 100 (shown below) and Xeikon DCP-1.

 

Twenty-first century

Offset presses still evolve incrementally. Two prime examples are the introduction of the KBA Cortina, a waterless web press for newspapers and semi-commercials, in 2000 and that of the giant Goss Sunday 5000, the world’s first 96-page web press, in 2009.

 

Bigger changes happen in digital printing with machines that evolve as fast as the companies that produce them. Take the NexPress for example. It is initially a joint development from Heidelberg and Kodak. Kodak takes migrates to and the Manroland DICOweb get most of the attention.

On of the bigger players in the market is HP, especially after its acquisition of Indigo in 2001.

Other big players in the market are Konica Minolta with the Bizhub digital presses and Canon with its Imagepress range. Part of Canon’s growth is through its acquisition of Océ in 2009.

فایل دانلودی این مقاله به متن انگلیسی

Download The English PDF File

فایل pdf دانلود این مقاله

یوهانس گوتنبرگ

یوهانس گوتنبرگ

یوهانس گوتنبرگ (به آلمانی: Johannes Gutenberg)، (زاده حدود ۱۳۹۸ (میلادی) در ماینتز، درگذشت ۳ فوریه ۱۴۶۸ در ماینتز)، زرگر آلمانی و اولین مخترع ماشین چاپ و کلاً صنعت چاپ در اروپا بود.

از یوهانس گوتنبرگ اغلب به عنوان مخترع صنعت چاپ یاد می‌شود اما آنچه را که او انجام داد ابداع اولین روش استفاده از حروف چاپی قابل جابجایی و ماشین چاپ بود که این امکان را فراهم می‌آورد تا بتوان مطالب نوشته‌ شدهٔ گوناگون را با سرعت و دقت به چاپ رساند. البته این صنعت ۴۰۰ سال قبل از وی توسط یک بازرگان چینی به نام بی شنگ استفاده می‌شد و حدود ۲۰۰ سال قبل نیز در کره مورد استفاده قرار می‌گرفت.

مهم‌ترین اثر گوتنبرگ، انجیل گوتنبرگ یا انجیل ۴۲ سطری است، که از لحاظ زیبایی خطی و کیفیت صنعتی آن در زمان خودش انجیلی بی‌نظیر بود.

زندگی

او در حدود سال ۱۳۹۸ در شهر ماینز آلمان و در خانواده‌ای ثروتمند به دنیا آمد. پدرش، «گنسفلایش» و مادر او «الزه ویریش گوتنبریگ»، از زمینداران طبقه اشراف بود. شهر ماینز به سبب فلزکاری‌های ظریف و آهنگری‌هایش مشهور بود. یوهانس تا ۱۳ سالگی در ماینز پرورش یافت و در سال ۱۴۱۱–۱۴۱۰ ماینز را ترک کرد. اعضای اصناف مختلف شهر ماینز با یک دیگر متحد شد و بر علیه نجیب زادگان سر به شورش برداشته بودند. یوهانس سه سال در روستا زندگی کرد و در شانزده سالگی دوباره به شهر بازگشت.

پدر یوهانس به کار در ضرابخانه ادامه داد اما دیگر عضو شورای شهر نشد. یوهانس نیز در کنار پدرش در ضرابخانه کار می‌کرد. او به عنوان یک زرگر باید به فلزشناسی آشنا می‌بود و همین‌طور می‌آموخت چگونه طلای ذوب شده را در قالب‌ها بریزند. گوتنبرگ سالیان سال پیش پدرش کار کرد تا اینکه در ۱۴۱۹ پدرش از دنیا رفت. گوتنبرگ به دانشگاه رفت. او نیز همانند دیگر مردمان اروپا در آن زمان که بعدها عصر نوزایی و رنسانس نام گرفت، تشنه دانش بود. فشارهای سیاسی اصناف به نجیب زادگان زیاد شده بود. یوهانس مجبور شد تا بار دیگر شهر را ترک کند و به استراسبورگ برود.

او سال‌های بعد را صرف تحقیق و بررسی بر روی ماشین چاپ کرد. انواع فلزات و قالب‌ها را آزمایش نمود تا به صفحه‌ای از حروف چاپی قالب حمل دست یافت. او برای تکمیل این دستگاه به پول نیاز داشت. فوست، سرمایه داری نجیب زاده را راضی کرد تا او را حمایت مالی کند. او از فوست دو بار قرض کرد اما نتوانست پول‌هایش را پس بدهد.

در سال ۱۴۵۵ در حالی که ۵۷ سال داشت و تقریباً نیمی از کتاب مقدس را به صورت چاپی آماده کرده بود، فوست طاقتش را از دست داد و از او شکایت کرد. رای دادگاه مشخص بود؛ برگشت وجه به فوست یا ضبط اموال یوهانس از جمله دستگاه چاپ. یوهانس نمی‌توانست پول فوست را پس دهد پس بنابراین دستگاهش را که دسترنج سال‌ها تحقیق بود از دست داد. فوست چاپخانه‌ای تأسیس نمود و با طراحی آرمی مخصوص به چاپ کتاب مقدس پرداخت و سرمایه‌ای عظیم بدست آورد.

یوهانس نیز چاپخانه خود را در سال‌های آخر عمرش تأسیس نمود و از نو کار ساخت آن را انجام داد. یوهانس گوتنبرگ پدر صنعت چاپ و مخترع ماشین چاپ در سال ۱۴۶۸ در ماینز آلمان درگذشت.

تأثیر بر صنعت چاپ

چاپ باسمه‌ای

چاپ باسمه‌ای قرن‌ها قبل از گوتنبرگ در چین شناخته شده بود، باستان‌شناسان نیز توانسته‌اند یک کتاب چاپی که تاریخ آن به سال ۸۶۸ برمی‌گردد در چین کشف کنند. مهر و انگشترهای خاتم نیز که اساس کارش همان شیوهٔ چاپ باسمه‌ای می‌باشد از زمان‌های باستان به کار گرفته می‌شده است. در غرب نیز قبل از گوتنبرگ با چاپ آشنا بودند. چاپ باسمه‌ای، امکان تولید نسخه‌های متعدد از یک کتاب را فراهم می‌کرد اما یک مشکل اساسی داشت از آنجا که برای هر کتابی باید یک سری کامل و جدید از صفحات ساخته می‌شد و حروف روی چوب حک می‌شد، این روش برای تولید کتاب‌های مختلف عملی نبود.

حروف چاپی قابل جابجایی

گفته شده است که سهم عمدهٔ گوتنبرگ در صنعت چاپ اختراع حروف چاپی قابل جابجایی بوده است. در واقع حروف چاپی قابل جابجایی نیز در اواسط قرن یازدهم در چین توسط شخصی به‌نام بی‌شنگ اختراع شده بود. اما چون صنعت چاپ تنها پس از اروپا و پس از اینکه چینی‌ها روش‌های جدید آن را از اروپایی‌ها فراگرفتند در چین همگانی شد، صنعت چاپ به شکل امروزی‌اش را به بی‌شنگ و چینی‌ها نسبت نمی‌دهند.

حروف چاپی را در آن زمان با نوعی سفال می‌ساختند که طبعاً نمی‌توانست زیاد بادوام باشد. بعدها چینی‌ها و کره‌ای‌ها در ساخت حروف چاپی قابل جابجایی اصلاحاتی به‌وجود آوردند، پس از آن دولت کره در اوایل قرن پانزدهم از ایجاد یک کارگاه ریخته‌گری برای تولید حروف چاپی فلزی حمایت کرد و پس از آن و مدتی قبل از گوتنبرگ، کره‌ای‌ها حروف چاپی فلزی را جایگزین حروف سفالی کردند.

روش چاپ گوتنبرگ. با این روش می‌شد ۲۴۰ صفحه در ساعت چاپ کرد.

روش جدید چاپ

برای بهره‌گیری از روش‌های جدید چاپ ۴ عامل عمده باید وجود داشته باشد:

  1. حروف چاپی قابل جابجایی همراه با سیستم حروف چینی
  2. ماشین چاپ
  3. مرکب مناسب برای چاپ
  4. مادهٔ مناسب برای چاپ روی آن، مانند کاغذ

کاغذ سال‌ها قبل در چین توسط تسائی‌لون اختراع شده بود و در غرب نیز قبل از گوتنبرگ به شکلی گسترده از آن استفاده می‌شد. این تنها عامل از عوامل چهارگانهٔ مورد نیاز چاپ بود که گوتنبرگ به شکل آماده در دسترس داشت. اگر چه در مورد سه عامل دیگر قبل از گوتنبرگ کارهایی انجام شده بود ولی گوتنبرگ اصلاحات و ابداعات مختلف و متعددی در هر یک از آنها پدید آورد. وی ظاهراً بدون اطلاع از کار چینی‌ها، حروف قابل انتقال را اختراع کرد و برای هر یک از حروف الفبا یک حرف جداگانه به کار برد. حروف متحرک را چینی‌ها اختراع کردند، ولی گوتنبرگ که حرفه‌اش زرگری بود، برای بدست آوردن آلیاژ مناسب برای ریخته‌گری حروف آنالیز دقیقی انجام داد و از سرب و آنتی‌موآن آلیاژ حروف فلزی چاپی را به دست‌ آورد و سپس نسبت هر یک از این دو فلز را به گونه‌ای انتخاب کرد که حروف بیش از حد سخت و نرم نباشند. وی برای مرکب روغنی چاپ هم فرمول مناسبی یافت همچنین پرس مناسبی هم برای چاپ ابداع کرد و خلاصه با رفع موانع و حل مشکلات، عمل چاپ را میسر و اجرایی کرد.

صنعت چاپ برخلاف تمام اختراعات پیشین اصولاً یک دستگاه تولید انبوه است. یک نسخه از یک کتاب چاپی به خودی خود چیزی برتر از نسخه خطی آن نیست اما مزیت اصلی چاپ در تولید انبوه آن است. آنچه که گوتنبرگ ابداع کرد تنها یک ابزار و یک وسیله و یا حتی انجام یک سلسه اصلاحات در آنچه که وجود داشت، نبود بلکه ابداع یک سامانهٔ کامل تولید بود.

انجیل گوتنبرگ. کتابخانهٔ کنگره واشینگتن دی سی

با مقایسهٔ توسعهٔ بعدی اروپا و چین می‌توان تصویری از تأثیر گوتنبرگ بر تاریخ جهان به‌دست‌آورد. در هنگام گوتنبرگ اروپا به سرعت پیشرفت کرد در حالی که پیشرفت چین، که تا مدتها بعد هنوز از چاپ باسمه استفاده می‌کرد، نسبتاً کند بود و می‌توان گفت صنعت چاپ عامل بسیار مهمی در گسترش و پیشرفت دانش بوده است.

پس از گوتنبرگ

تقریباً ۲۰ سال پس از نخستین تلاش‌های گوتنبرگ در امر چاپ، این صنعت در ونیز، فلورانس، پاریس و لیون در حدی مختصر و محدود رواج یافت چون دستگاه چاپ گوتنبرگ، هزینه‌های بسیار زیادی داشت درنتیجه تنها برای ثروتمندان قابل دسترسی بود و به همین دلیل تا مدت‌های طولانی استقبال چندانی از آن نشد.  
۳۰۰ سال پس از اختراع دستگاه چاپ گوتنبرگ، یک نمایشنامه‌نویس آلمانی به نام آلوئیس زنه فلدر، چاپ سنگی یا لیتوگرافی را در سال ۱۷۹۶ میلادی اختراع کرد.

فایل دانلودی این مقاله

فایل pdf دانلود این مقاله

طراحی و صفحه آرایی مناسب و خوب در چاپ

ویژگی های صفحه آرایی خوب در طراحی و چاپ

تقریبا تفکر و اندیشه پیش از شروع هر طراحی و مواجه با یک مفهوم و یا ایده جزو مهمترین مرحله فرآیند طراحی می باشد. در کل شما باید تصور درستی از هدف، پیام و همچنین مفهوم اثری را که قرار است، طراحی کنید، داشته باشید. در واقع این کار خود، اولین نقطه برای دستیابی به یک اثر چاپی بسیار موفق می باشد. به طور کلی هر طراح موفقی دارای یک سبک فردی و منحصر به فردی می باشد.    
ویژگی های یک صفحه آرایی عالی در طراحی و چاپ کاتالوگ 
 • مخاطب و یا خواننده را در برابر خود متوقف خواهد کرد   
 •
علاوه برجلب توجه بیننده، آن را ترغیب به پیگیری و خواندن می کند      
 •
حروف ها و تصاویر را با یک هماهنگی مشخص به نمایش می گذارد      
 •
به خدمت گرفتن عناصر اصلی طراحی      
 •
به مخاطبان خاص خود پیام را به خوبی منتقل می نماید  
 •
کاملا صریح و بدون ابهام می باشد

همیشه پیش از شروع طراحی باید خود را به جای مخاطب و یا مشتری مجله، روزنامه، بروشور، خبرنامه و یا کاتالوگ قرار دهیم، اگر خود را به جای یک مخاطب قرار دهید، به راحتی متوجه می شوید، که چه طرحی در چه اثری برای شما بیشتر لذت بخش می باشد. سعی کنید پیش از شروع طراحی هر نوع اثر چاپی (طراحی و چاپ کاتالوگ، طراحی و چاپ بروشور، طراحی و چاپ کارت ویزیت، بنر تبلیغاتی، طراحی و چاپ کاتالوگ و سایر طراحی ها در خدمات چاپ و تبلیغات)، حتما به تجارب خود به عنوان یک مشتری و یا مصرف کننده فکر کنید و از حاصل این تجارب به طور کلی در کار خود بهره ببرید  
طراحی و چاپ کاتالوگ در حال حاضر از نوع یک اثر چاپی پست مستقیم می باشد. که معمولا به منظور تبلیغات و فروش بیشتر، طراحی و چاپ شده و به خانه ها فرستاده می شود. به طور کلی امروزه کاتالوگ ها در طرح ها و رنگ های مختلف از ساده تا حرفه ای و بنا بر خواسته و سفارش مشتری طراحی و چاپ می شود. 
سعی کنید، به کاتالوگ های چاپ شده در محیط اطراف خود توجه ویژه ای داشته باشید، و دقت کنید که کدام یک از طرح ها و رنگ بندی ها بیشتر نظر شما را جلب می کند، این کار باعث می شود که در هنگام سفارش کاتالوگ و انتخاب طرح محصولات خود بهتر و زیباتر اقدام کنید.

فایل دانلودی این مقاله 

فایل pdf دانلود این مقاله

تاریخ چاپ در ایران

پیشینه صنعت چاپ در ایران

یک ماشین چاپ ساخت شرکت هایدلبرگ در ایران.

تاریخ چاپ در ایران به پنج قرن پیش از میلاد یعنی به زمان پادشاهان هخامنشی (هخامنشیان) و مهرهای سلطنتی می‌رسد که برای تأیید احکام و فرمان‌های حکومتی از آنها استفاده می‌کردند. ورود واژهٔ چاپ به زبان فارسی را به اواخر قرن هفتم هجری و زمان سلطنت گیخاتوخان، پسر اباقاخان مغول (۶۹۰–۶۹۴ق) نسبت می‌دهند و آن مربوط به پول‌های کاغذی ای بوده که به آن چاو یا کا او می‌گفتند. اولین دستگاه چاپ در ایران به شمار آورد. این دستگاه بسیار ساده بود و بر اساس پِرِس و حکاکی روی چرم استوار بود. عده‌ای نیز معتقدند واژهٔ چاپ همان چهاب یا چهابه است در زبان هندی به مفهوم مهری که با آن بر روی پارچه نقش می‌زدند. به ظن برخی، لغات «چاپ» و «چاپ خانه» از همین دوره وارد زبان فارسی شده و اصل آن از «چاو» و «چاوخانه» گرفته شده است. البته دهخدا لغت چاپ را از ریشه «چهاپ» یا «چهاپه» سانسکریت می‌داند.

نخستین چاپخانه در ایران به دوران صفویان بازمی‌گردد که کشیشان ارامنه در جلفای اصفهان با آن تعدادی دعا و ذکرهای مسیحی را چاپ کردند. در دوره حکومت نادرشاه افشار به گزارش دو سیاح خارجی جزوه‌هایی به لاتینی و عربی در ایران چاپ و پخش شد. اما این در دوران ولایت عهدی عباس میرزای نایب السلطنه است که صنعت چاپ در ایران به طور جدی آغاز و شکل می‌گیرد. زمان فتحعلیشاه قاجار. عباس میرزا به دلیل استقرار حکومتش در تبریز و نزدیکی‌اش با عثمانی و با برخی از صنایع که در آن دیار به کار گرفته می‌شد، آشنا شد؛ علاوه بر آن، او خواهان پیشرفت‌های نظامی و سیاسی بود، به ویژه برای تعلیم و آموزش سپاه شکست خورده در جنگ‌های با روس و دیگر علوم لازم، به ضرورت رفع عقب ماندگی‌های محسوس در آن زمان؛ در این میان چاپخانه‌ای لازم بود که به نشر روزنامه و کتاب‌های آگاهی دهنده به ویژه کتاب‌های علمی اختصاص یابد. این مهم سرانجام با حمایت و پی‌گیری‌های او محقق شد. بدین ترتیب، او بنای نخستین چاپخانه‌ای را گذاشت که در ایران، به ‌زبان فارسی و با روش چاپ سربی، به نشر کتاب پرداخت.

صنعت چاپ در شهر اصفهان

صنعت چاپ ارمنی

خلیفهٔ وقت ارمنی‌های جلفای اصفهان، خاچاطور کساراتسی به همراه روحانی دیگری به نام «سیمون» به لهستان سفر کرد تا به برخی از مشکلات جامعهٔ ارمنیان آن کشور در خصوص مسائل دینی آن دیار سر و سامان دهد؛ در آنجا از چاپ کتاب آگاه گردید. چون به جلفا بازگشت درصدد برآمد چاپخانه‌ای دایر نماید. بر این اساس، یکی از روحانیان را به اروپا گسیل داشت تا در این زمینه تحقیق کند. پس از بازگشت این روحانی، بر اساس توضیحات و مشاهدات وی و بدون دسترسی به تجربهٔ کافی، استادان ارمنی جلفا با همکاری خلیفه دست به کار شدند و تمامی وسایل چاپ از قبیل ماشین چاپ، حروف، کاغذ مرکب و غیره را با دست تهیه و اقدام به ساخت آن کردند. آنها پس از یک سال و پنج ماه تلاش موفق شدند اولین کتاب را در ایران چاپ کنند و این سرآغاز تاریخ چاپ در ایران بود.

سومین ماشین چاپ در جلفای اصفهان سال ۱۸۴۴ میلادی

نخستین کتاب «زبور داوود» بود که در سال ۱۶۳۸ میلادی چاپ شد. یک سال و پنج ماه برای چاپ این کتاب وقت صرف شد. در یادداشت‌های این کتاب نوشته شده است:

«یک سال و پنج ماه است که روز و شب بدون وقفه با کل اعضاء حوزهٔ علمیه به کار مشغولیم، برای اینکه نه از جایی دیده‌ایم و نه استادی داشته‌ایم.»

دومین کتاب به نام «هاراتس وارگ» در سال ۱۶۴۱ میلادی به چاپ رسید. کتاب مزبور شرح حال روحانیون ارمنی، تارک دنیاها و پندنامه است. این کتاب تنها در پانصد نسخه، با حروف بسیار درشت و صفحات دو ستونه، به چاپ رسانند. کتاب «خورهر تاددر» سومین کتابی بود که در چاپخانه وانک در سال ۱۶۴۱ میلادی به چاپ رسید. در سال ۱۶۴۲ میلادی چهارمین کتاب به نام «ژاماگیرک آدنی» چاپ شد؛ که از نظر شکل ظاهری، در مقایسه با کتاب اول، دارای حروف کوچکتر و زیباتر و چاپی منظم تر و مرتب تر بود و بخشهایی از آداب انجام مراسم کلیسایی را شامل می‌شد. کتاب ژاماگیرک آدنی مزین به تصاویر زیبایی از حروف ارمنی به شکل پرندگان و تزیینات قوسی شکل به سبک ارمنی است که احتمال می‌رود کار میناس، نقاش اهل جلفا، باشد. در یادداشت‌های این کتاب نوشته شده است:

«زیرا خاچاطور هر روز آثار چاپی را در میان ملل لاتین مشاهده می‌کرد و آرزو داشت که ارمنیان نیز از این نعمت برخوردار باشند. باید همراه ذکر نام این پدر مقدس و شاگردان پاک‌سرشت او نامهای سیمون، داویت، مگردیچ، باقداسار و بقیه را ذکر کنیم و نیز وارتاپت هوهانس را، که به کشورهای لاتین سفر کرد تا از آنها بیاموزد و به ارمنستان بازگردد این صنعت را به ارمنیان بشناساند».

چاپخانهٔ جلفای اصفهان پس از وقفه‌ای طولانی از ۱۸۷۲میلادی بار دیگر شروع به کار کرد با همت شخصی به نام مانوک هوردانانیان بار دیگر صنعت چاپ در محله جلفا (اصفهان) رونق گرفت. هوردانانیان ضمناً بنیان‌گذار مدرسه‌ای دخترانه در جلفا بود. او، که در جاوه زندگی می‌کرد، یک دستگاه کامل چاپ به زادگاهش، جلفا، فرستاد (۱۸۴۴ میلادی)، تا در کلیسای وانک از آن استفاده شود. این دستگاه چاپ به مدت ۲۸ سال بی استفاده ماند تا اینکه در ۱۸۷۲میلادی با کوشش خلیفهٔ وقت، اسقف «گریگوریس هوانسیان»، راه‌اندازی شد و کتبی خاص تعلیم زبان ارمنی منتشر کرد.

قالب‌های چوبی و فلزی که برای حروف ریزی در چاپخانهٔ جلفای اصفهان(۱۶۴۶ میلادی) استفاده می‌شد

به کوشش اسقف «استپانوس مخیتاریان»، خلیفه ارمنیان آذربایجان، در سال ۱۸۸۹ میلادی یک دستگاه ماشین چاپ برای رفع نیازهای مدرسه «آرامیان» تهیه شد. این چاپخانه پس از هشت سال تحت نظارت خلیفه گری ارمنیان آذربایجان قرار گرفت و چاپخانه خلیفه گری نامیده شد. در سال ۱۹۰۳ میلادی خلیفه ارمنیان آذربایجان «یقیشه مرادیان» به باکو سفر کرد. در باکو «میرزاجان میرزابگیان»، کارخانه دار بزرگ ارمنی که در مسکو و باکو کارخانه دخانیات داشت، یک دستگاه ماشین چاپ به خلیفه اهدا کرد. این ماشین چاپ در تبریز حدود هشتاد سال از آن استفاده شد. هم اکنون این ماشین چاپ در موزه خلیفه گری آذربایجان نگهداری می‌شود.

صنعت چاپ در شهر تبریز

عباس میرزا نایب السلطنه میرزا زین العابدین تبریزی را مأمور فراگیری فن چاپ و به راه انداختن چاپخانه در تبریز کرد. میرزا زین العابدین تبریزی به سال ۱۲۳۳ هجری قمری اسباب و آلات چاپ حروفی را به تبریز آورده و تحت حمایت عباس میرزا نایب السلطنه که در آن زمان حکمران آذربایجان بود مطبعه کوچکی برقرار نمود و کتاب مزبور میرزا ابواقاسم فراهانی بود که حاوی قصه‌هایی از جنگ میان دولت ایران و روسیه که در مورخ ۱۲۲۸ هجری قمری (برابر با ۱۸۱۳ میلادی) با عهدنامه گلستان به پایان رسیده بود.

دکتر فهیمه باب‌الحوائج در کتاب «آشنایی با مبانی چاپ و نشر» خود می‌نویسد: “عباس میرزا ولیعهد فتحعلیشاه چند تن از ایرانیان را به اروپا گسیل کرد تا صنعت چاپ را بیاموزند. سپس دستور داد که از روسیه ماشین چاپ وارد کنند. در سال ۱۸۱۶ میلادی هنرمند آذربایجانی میرزا زین العابدین تبریزی یکی از همین ماشین‌ها رابه کار گرفت. دومین مطبعه که به ایران وارد شد مطبعه سنگی است که آن نیز در تبریز دایر شده است. جای تعجب است که مطبعه نخستین پس از کار کردن دیگر معمول نشد و مطبعه سنگی جای آن را گرفت.

شاید علت جایگزینی مطبعه سنگی به جای مطبعه سربی این باشد که افرادی مطبعه سربی و حروف آن را با نظر بدبینی نگاه می‌کردند و علامت کفر می‌دانستند و یا چون حروف ما فارسی بود با حروف سربی در آن زمان نمی‌توانستیم تنوع در خطوط داشته باشیم در صورتی که در مطبعه سنگی از خوشنویسان کمک گرفته می‌شد. علی قاضی زاده در کتاب تبریز شهر اولین‌ها می‌نویسد: سخت گیری‌های کهنه پرستان باعث شده بود که به سبب گرانی طولانی و سخت بودن چاپ سنگی چاپ کتب و مطبوعات بسیار گران تمام شده و در نتیجه سال‌ها انتشار کتاب و نشریه با دشواری‌های فراوان همراه باشد.

دستگاه‌های چاپ که به ایران آورده شدند چاپ حروفی (سربی) بودند؛ اما این نوع چاپ دارای اشکالاتی بود که راه را برای پیدایش چاپ سنگی هموار کرد. چاپ‌های سربی دارای کیفیت خوبی نبودند و با نادرستی املایی و مشکلاتی هم چون کم رنگی و پاک شدن خطوط مواجه بودند. این نقیصه‌ها وقتی که در کنار نوشته‌های دست‌نویس با خط نستعلیق و دیگر خطوط دارای کیفیت عالی قرار می‌گرفت، بیشتر خود را نشان می‌داد و آشکار بود که مردم به متون دست‌نویس بیشتر بها می‌دهند.

متأسفانه این چاپخانه‌ها همیشه مورد بغض و کینه کوته اندیشان بود و در هر فرصتی که به دست می‌آوردند این مکان‌های فرهنگی را غارت می‌کردند. به گونه‌ای که کسروی می‌نویسد: مستبدین حروف سربی چاپخانه امید ترقی را ذوب کرده و به صورت گلوله درآورده و به روی این ملت بیچاره انداختند.

حسین امید در کتاب اولین‌ها می‌نویسد: در میان مطابع سنگی معروف تبریز می‌توان مطبعه سنگی علمیه (چاپ سنگی علمیه) را نام برد که به‌وسیله حاج زین العابدین که به نام حاجی حاج آقا علمیه مشهور بود (نوه حاج میرزا زین العابدین تبریزی) در سال ۱۲۹۰ هجری شمسی تأسیس یافته و این مطبعه در چاپ کتب مختلف خدمات مهمی انجام داده‌است.

حدود نود سال پس از تأسیس چاپخانه در تبریز نوه حاج زین العابدین کسی که چاپخانه سنگی و سربی را در تبریز دایر کرد بنام زین االعابدین مطبعه چی که پس از زیارت مکه به نام حاجی حاج آقا معروف و هنگام گرفتن شناسنامه نام علمیه را برخود انتخاب نمود. وی ماشین چاپی از اروپا خریداری کرده و از طریق کشور مصر وارد بندراستانبول در ترکیه فعلی نمود و ازاین بندر توسط چهل گاومیش به تبریز منتقل کرد. حاجی حاج آقا علمیه همرا با دستگاه‌های چاپ سنگی خود هشت تن از متخصصین صنعت چاپ را نیز از کشور آلمان برای نصب و آموزش این دستگاه‌ها به تبریز آورد.

این آلمانی‌های متخصص صنعت چاپ در منزل مسکونی حاجی حاج آقا که ماشین‌های چاپ نیز در قسمتی از این خانه ۲۲۰۰ متر مربعی دایر شده بود ساکن شدند.

دختر حاجی حاج آقا علمیه اظهار می‌دارند که: زمان حمل گاومیش‌های حامل دستگاهای چاپ از کوچه‌های تنگ و باریک محله منجم تبریز به اجبار دیوارهای تعداد زیادی از خانه‌های همسایه‌ها را فرو ریخته و خراب کردند که حاجی حاج آقا هزینه بازسازی دیوارهای فرو ریخته را نیز متحمل شدند. گفتنی است که نوه‌های حاجی حاج آقا علمیه اغلب به کار آبا و اجدادی خویش روی آورده‌اند و در صنعت چاپ ایران مشغول به فعالیت هستند.

چاپ تصویری در ایران

پیدایش چاپ تصویری در ایران به زمان محمد شاه بر می‌گردد. نخستین کتاب شناخته شده‌ای که چاپ مصور شد، کتاب «لیلی و مجنون» مکتبی بود که در سال۱۲۵۹هـ. ق به چاپ رسیده است. در چهار صفحه از این کتاب چهار تصویر وجود دارد که با مرکب چاپ ترسیم و به معمول زمان با دست آن‌ها را رنگ کرده‌اند. پس از آن در سال۱۲۶۴قمری «دیوان فضولی بغدادی» را با بیست تصویر به چاپ رساندند.

بعد از آن کتاب «روضه المجاهدین» با هشت تصویر چاپ شد. از اول محرم سال ۱۳۰۰هجری قمری که اولین شمارهٔ روزنامهٔ «شرف» منتشر شد تا سال ۱۳۰۹هـ. ق هشتاد و هفت شمارهٔ آن دارای تصاویر بود. روزنامهٔ «شرافت» هم که از صفر ۱۳۱۴ هـ. ق به چاپ می‌رسید مصور بود.

روزنامهٔ وقایع اتفاقیه به عنوان اولین روزنامهٔ دولتی و دومین روزنامهٔ ایرانی نیز از شماره ۴۷۰ (مورخ پنج شنبه ۲۱ محرم ۱۲۷۷) به بعد، مصور است و در مدت چهار سال ۸۸ شماره آن را مصور چاپ کرده‌اند. از آن پس، بهره‌گیری از چاپ مصور به تدریج در روزنامه‌های دیگر نیز معمول شد.

اولین فرد ایرانی که چاپ تصویری را فرا گرفت، آقا میرزا عبدالمطلب نقاش باشی اصفهانی بود. میرزا عبدالمطلب از طرف امنای دولت به فرنگ فرستاده شده و در آن جا چاپ تصویری آموخته بود. وی از هوشمندان عصر خود بود و افراد دیگری از جمله آقا میرزا ابوتراب نقاش مخصوص وزارت انطباعات چاپ مصور را از او فراگرفته‌اند. در نظر داشته باشیم که میان چاپ سنگی مصور و چاپ سربی مصور تفاوت بود.

چاپ سنگی مصور همانند چاپ معمولی بود و تنها تفاوت آن به مهارت نقاش در ترکیب مرکب چاپ برمی‌گشت که مرکب آن را از مرکب معمولی غلیظ تر می‌ساخت، اما چاپ سربی مصور منوط به گراورسازی بود و هم‌زمان با پیدایش چاپ مصور در ایران، در اروپا با استفاده از تیزاب مطالب را روی چوب می‌کندند و از روی مدل حاصله به چاپ می‌رساندند.

فایل دانلودی این مقاله 

فایل pdf دانلود این مقاله